Hiện Tượng Say Nắng Là Gì? Nguy Hiểm Như Thế Nào Và Cách Xử Lý Hiệu Quả

Trong thời tiết hiện nay ngoài trời vào lúc cao điểm có thể lên 40 oC, nhất là những người phải lao động, làm việc ngoài trời khiến cơ thể bị tăng thân nhiệt. Dưới tác động của ánh sáng mặt trời ( các tia cực tím) chiếu xuống vùng hành tủy của não ( vùng sau gáy) khiến trung tâm điều hoà thân nhiệt Ít nhiều bị chấn động làm rối loạn điều hoà thân nhiệt cùng với đó là hiện tượng mất nước cấp tính của cơ thể, rối loạn vận mạch.

Xem nhanh nội dung:

Hiện tượng say nắng là gì?

Say nắng (còn gọi là sốc nhiệt hay “heatstroke”) là tình trạng cơ thể bị tăng nhiệt độ quá mức do tiếp xúc lâu với môi trường nóng, nhất là dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Khi thân nhiệt tăng cao vượt quá khả năng điều hòa của cơ thể (trên 40°C), các cơ quan nội tạng bắt đầu bị ảnh hưởng, có thể dẫn đến tổn thương não, tim, gan và thận, thậm chí gây tử vong nếu không được xử lý kịp thời.

Say nắng thường xảy ra vào mùa hè, trong các hoạt động ngoài trời kéo dài như đi bộ, làm việc ngoài trời, hoặc tập thể dục gắng sức mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Hiện Tượng Say Nắng Là Gì ?

Vì sao cần cảnh giác với hiện tượng say nắng?

Dù tưởng chừng đơn giản, nhưng say nắng là một cấp cứu y tế nghiêm trọng. Khi cơ thể không được làm mát đúng cách, các phản ứng sinh lý như toát mồ hôi hay giãn mạch không còn hiệu quả. Nếu không được xử lý kịp thời, say nắng có thể gây tổn thương não vĩnh viễn, hôn mê, co giật, thậm chí tử vong. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền là các nhóm có nguy cơ cao.

Tại Việt Nam, khí hậu nắng nóng kéo dài, độ ẩm cao khiến tình trạng say nắng trở nên phổ biến hơn. Tuy nhiên, rất nhiều người vẫn chưa nhận thức đúng mức về mức độ nguy hiểm và các dấu hiệu cảnh báo sớm của hiện tượng này.

Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết say nắng

Say nắng thường khởi phát với các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mệt lả, da nóng đỏ, tim đập nhanh và đổ mồ hôi nhiều. Nếu nặng hơn, người bệnh có thể bị buồn nôn, lơ mơ, co giật hoặc mất ý thức – cần được xử lý ngay để tránh nguy hiểm. Người bị say nắng thường xuất hiện các dấu hiệu sau, có thể tăng nặng rất nhanh:

Nhiệt độ cơ thể tăng cao (trên 40°C)
Da khô nóng, không có mồ hôi (một dấu hiệu nghiêm trọng)
Đau đầu dữ dội
Choáng váng, chóng mặt, mất thăng bằng
Buồn nôn, nôn
Nhịp tim nhanh, thở gấp
Rối loạn ý thức: lơ mơ, khó tập trung, nói lắp
Co giật, thậm chí hôn mê

Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện những dấu hiệu này sau khi tiếp xúc lâu với nắng nóng, hãy coi đó là tình huống khẩn cấp cần được xử lý ngay.

Biểu hiện của việc bị say nắng

Cách xử lý hiệu quả khi gặp người bị say nắng

Khi gặp người có dấu hiệu say nắng, việc sơ cứu kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Trước tiên, hãy đưa họ đến nơi mát, thoáng khí, cởi bỏ bớt quần áo để làm giảm nhiệt cơ thể. Tuyệt đối không để họ tiếp tục ở nơi nắng nóng hay cố gắng vận động. Nếu người bệnh có biểu hiện nặng như lơ mơ, co giật, bất tỉnh – cần gọi cấp cứu ngay và đưa đến cơ sở y tế gần nhất.Khi phát hiện một người có dấu hiệu say nắng, cần nhanh chóng thực hiện các bước sau:

Đưa người bệnh đến nơi mát mẻ, thoáng khí: Di chuyển họ vào chỗ có bóng râm, phòng có điều hòa, hoặc ít nhất là nơi tránh ánh nắng trực tiếp.
Làm mát cơ thể ngay lập tức: Cởi bỏ bớt quần áo, dùng khăn ướt mát lau toàn thân, đặc biệt là các vùng nhiều mạch máu như cổ, nách, bẹn. Có thể dùng quạt hoặc xịt nước mát.
Cho uống nước: Nếu người bệnh tỉnh táo, hãy cho uống từng ngụm nước mát (không đá), tốt nhất là nước có bù điện giải.
Theo dõi tình trạng: Nếu người bệnh có dấu hiệu co giật, mất ý thức, cần đặt nằm nghiêng để tránh sặc và gọi cấp cứu ngay.
Liên hệ dịch vụ y tế tại nhà: Nếu không thể di chuyển người bệnh đến bệnh viện hoặc cần hỗ trợ khẩn cấp, nên gọi dịch vụ y tế tại nhà như KimCare để được can thiệp chuyên môn kịp thời.

Quy trình sơ cứu tại chỗ / tại nhà cho người bị say nắng

Cách phòng tránh say nắng trong mùa hè

Việc phòng tránh không chỉ đơn giản là tránh nắng mà còn là sự chủ động bảo vệ sức khỏe của chính bạn và những người thân yêu – nhất là người già, trẻ em và người lao động ngoài trời. Say nắng không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt mà còn có thể dẫn đến rối loạn thân nhiệt, mất nước nghiêm trọng, thậm chí đột quỵ nếu không được xử lý kịp thời. Chính vì vậy, chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh say nắng là việc làm thiết yếu trong những ngày hè đỉnh điểm. Phòng bệnh hơn chữa bệnh – để tránh nguy cơ say nắng, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

Hạn chế ra ngoài trời nắng gắt, đặc biệt từ 10h sáng đến 4h chiều – thời điểm bức xạ nhiệt mạnh nhất.
Mặc quần áo nhẹ, sáng màu, rộng rãi và thấm hút mồ hôi tốt. Sử dụng nón rộng vành, kính râm, ô che nắng.
Uống đủ nước mỗi ngày, tăng cường trái cây, rau xanh, và nước có điện giải trong những ngày nóng.
Tránh hoạt động gắng sức ngoài trời, nếu bắt buộc phải làm việc ngoài trời thì nên nghỉ ngơi mỗi 30–60 phút ở nơi mát mẻ.
Trang bị các thiết bị làm mát: quạt, điều hòa, máy phun sương – đặc biệt trong không gian kín.
Theo dõi các đối tượng nguy cơ cao như người già, trẻ nhỏ – đảm bảo họ không bị ở lâu trong môi trường nóng, thiếu thông khí.

Khi nào nên sử dụng dịch vụ y tế tại nhà?

Nếu người bệnh sau khi bị say nắng có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, buồn nôn, đau đầu hoặc mất ý thức, bạn nên liên hệ ngay dịch vụ y tế tại nhà để được kiểm tra, truyền dịch, hạ sốt và tư vấn chuyên môn kịp thời.

KimCare – Dịch vụ y tế tại nhà TP.HCM cung cấp đầy đủ các dịch vụ hỗ trợ điều trị sốc nhiệt, truyền dịch, truyền điện giải, đo huyết áp, đo thân nhiệt, kiểm tra nhịp tim… và theo dõi sát tại nhà với đội ngũ điều dưỡng chuyên môn cao, có mặt chỉ trong 30 phút.