PHÒNG CHỐNG NGUY CƠ ĐỘT QUỴ MÙA LẠNH: NHỮNG ĐIỀU BẠN CẦN BIẾT

Theo thống kê mới nhất được công bố trên Tạp chí Dịch tễ học châu Âu, tỷ lệ đột quỵ tăng đến 30% trong mùa lạnh so với các thời điểm khác trong năm. Không chỉ người cao tuổi, mà người trẻ trong độ tuổi 30–45 cũng ngày càng đối mặt với nguy cơ cao hơn. Việc phòng chống nguy cơ đột quỵ mùa lạnh do sự thay đổi đột ngột của thời tiết, thói quen sinh hoạt không lành mạnh và việc chủ quan với các dấu hiệu sớm chính là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này.

Xem nhanh nội dung:

ĐỘT QUỴ LÀ GÌ? VÌ SAO NGUY HIỂM?

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là tình trạng não bộ bị tổn thương do nguồn máu cung cấp bị gián đoạn – có thể do tắc nghẽn (đột quỵ thiếu máu cục bộ) hoặc vỡ mạch máu (đột quỵ xuất huyết não).

Khi máu không thể lên não, các tế bào thần kinh sẽ chết chỉ sau vài phút do thiếu oxy và dưỡng chất. Hậu quả là người bệnh có thể mất khả năng nói, liệt nửa người, rối loạn nhận thức và trong nhiều trường hợp có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Theo TS.BS Trần Chí Cường, Chủ tịch Hội Can thiệp Thần kinh TP.HCM:
“Mỗi phút trôi qua khi mạch máu não bị tắc, có khoảng 2 triệu tế bào thần kinh chết đi. Nếu cấp cứu trễ hơn 3 giờ, khả năng hồi phục của bệnh nhân giảm mạnh và tính mạng bị đe dọa nghiêm trọng.”

Hiện nay, khoảng 85% các ca đột quỵ là do hình thành cục máu đông trong lòng mạch. Cục máu này có thể di chuyển đến não, làm tắc mạch và ngăn máu nuôi dưỡng tế bào thần kinh – nguyên nhân chính gây ra đột quỵ thiếu máu cục bộ.

VÌ SAO NGUY CƠ ĐỘT QUỴ TĂNG CAO VÀO MÙA LẠNH?

Mùa lạnh, đặc biệt là thời điểm nhiệt độ giảm sâu hoặc thay đổi đột ngột, là yếu tố kích thích mạnh hệ tim mạch và thần kinh. Cơ thể phải phản ứng để giữ nhiệt, làm huyết áp tăng cao, mạch máu co lại, từ đó tăng áp lực lên thành mạch.

Dưới đây là các nguyên nhân chính khiến mùa lạnh làm gia tăng đột quỵ:

Thay đổi nhiệt độ đột ngột

Khi bạn bước từ nơi ấm ra ngoài trời lạnh, mạch máu bị co lại nhanh, dẫn đến huyết áp tăng đột biến. Ở người có sẵn bệnh nền (tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường), sự thay đổi này có thể gây vỡ mạch hoặc tắc mạch máu não ngay lập tức.

Nguyên nhân dẫn đến đột quỵ trong mùa lạnh

Máu trở nên đặc hơn

Không khí lạnh làm giảm độ ẩm và tăng độ nhớt của máu, khiến máu lưu thông chậm, dễ vón cục hoặc tạo huyết khối. Khi cục máu đông di chuyển đến não, nó có thể chặn dòng máu – gây ra đột quỵ thiếu máu não.

Giảm hoạt động thể lực

Mùa lạnh khiến nhiều người ngại vận động, ở trong nhà nhiều, ăn uống nhiều chất béo, ít tập thể dục – dẫn đến rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, tăng cân – những yếu tố nguy cơ cao của đột quỵ.

Rối loạn điều hòa thần kinh – nội tiết

Cơ thể tiết ra nhiều catecholamine (adrenaline, noradrenaline) để duy trì thân nhiệt. Các chất này làm co mạch ngoại biên, tăng nhịp tim, tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ xuất huyết não.

Ngủ trong môi trường lạnh

Ngủ trong phòng quá lạnh, mở cửa sổ, hoặc dùng quạt vào ban đêm có thể khiến huyết áp thay đổi đột ngột, đặc biệt vào sáng sớm – thời điểm dễ xảy ra đột quỵ nhất trong ngày.

AI LÀ NGƯỜI DỄ BỊ ĐỘT QUỴ TRONG MÙA LẠNH?

Theo Bộ Y tế, các nhóm sau có nguy cơ đột quỵ cao hơn bình thường:

Người trên 50 tuổi, đặc biệt là nam giới
Người bị tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu
Người hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên
Người béo phì hoặc ít vận động
Người có tiền sử bệnh tim mạch, rung nhĩ
Người thức khuya, căng thẳng, thiếu ngủ
Người có thói quen tắm đêm

Ở nhóm này, chỉ cần sự thay đổi thời tiết đột ngột, thức dậy sớm ra ngoài trời lạnh, hoặc tắm khuya, nguy cơ đột quỵ có thể tăng lên đáng kể.

Những thủ phạm gây ra đột quỵ đối với bất cứ ai - Phòng chống nguy cơ đột quỵ mùa lạnh — Những thủ phạm gây ra đột quỵ đối với bất cứ ai – Phòng chống nguy cơ đột quỵ mùa lạnh

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT SỚM ĐỘT QUỵ (QUY TẮC F.A.S.T)

Phát hiện sớm là yếu tố quyết định sống còn. Hãy nhớ quy tắc F.A.S.T:

Ký hiệu	Ý nghĩa	Dấu hiệu nhận biết
F (Face)	Face drooping	Mặt méo, miệng lệch, cười không đều
A (Arm)	Arm weakness	Tay chân yếu, tê, không nâng lên được
S (Speech)	Speech difficulty	Nói khó, giọng ngọng, nói không rõ
T (Time)	Time to call 115	Gọi cấp cứu ngay lập tức – mỗi phút đều quý giá

👉 Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trên, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà. Gọi ngay 115 hoặc đến bệnh viện gần nhất có khoa can thiệp thần kinh – đột quỵ.

CÁCH PHÒNG CHỐNG NGUY CƠ ĐỘT QUỴ MÙA LẠNH

Theo các chuyên gia tim mạch, 85% trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa được nếu thực hiện đúng các khuyến cáo dưới đây.

Giữ ấm cơ thể

Duy trì nhiệt độ phòng từ 16–20°C, tránh để quá lạnh.
Mặc nhiều lớp áo mỏng, đội mũ, đeo khăn khi ra ngoài.
Uống nước ấm, ăn đồ nóng để duy trì thân nhiệt.
Không tắm nước lạnh hoặc tắm khuya, không ra ngoài trời khi mới thức dậy.
Với người cao tuổi: nên đeo tất, găng tay, mũ len và giữ ấm cổ, bàn chân khi ngủ.

Kiểm soát bệnh lý nền

Theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ (tại nhà hoặc cơ sở y tế).
Uống thuốc điều trị đúng theo chỉ định của bác sĩ.
Giữ huyết áp ổn định dưới 130/80 mmHg nếu có bệnh tim mạch.
Kiểm soát cân nặng – giảm 5–10% trọng lượng cơ thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.

Điều chỉnh lối sống

Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.
Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi ngày, không thức khuya.
Tập thể dục 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần – đi bộ, yoga, bơi, khí công dưỡng sinh…
Tránh căng thẳng, giận dữ, stress kéo dài.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Ăn nhạt, giảm muối, đường, mỡ động vật.
Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, cá biển, hạt ngũ cốc.
Bổ sung thực phẩm chứa omega-3 (cá hồi, dầu oliu, hạt chia) để bảo vệ tim mạch.
Uống đủ 1,5–2 lít nước mỗi ngày, tránh để máu đặc.

Hướng dẫn sơ cứu tại nhà - Chủ động bảo vệ sức khỏe cùng KimCare — Hướng dẫn sơ cứu tại nhà – Chủ động bảo vệ sức khỏe cùng KimCare

CHĂM SÓC VÀ PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ VỚI DỊCH VỤ Y TẾ TẠI NHÀ KIMCARE

Tại KimCare.vn, chúng tôi cung cấp dịch vụ y tế tại nhà chuyên nghiệp – hỗ trợ chăm sóc, theo dõi và phòng ngừa đột quỵ cho người cao tuổi, người bệnh mãn tính và sau đột quỵ:

Các dịch vụ nổi bật:

🩺 Chăm sóc người sau đột quỵ tại nhà – theo dõi sinh hiệu, hỗ trợ phục hồi vận động, hướng dẫn tập vật lý trị liệu.
🩸 Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà – kiểm tra đường huyết, mỡ máu, chức năng tim mạch, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ.
👩‍⚕️ Bác sĩ gia đình – điều dưỡng viên đến thăm khám định kỳ, tư vấn dinh dưỡng và lối sống lành mạnh.
🏥 Cho thuê thiết bị y tế tại nhà: giường bệnh, máy đo huyết áp, máy oxy, xe lăn…
💬 Tư vấn chăm sóc y tế 24/7 qua hotline, giúp người bệnh được hỗ trợ kịp thời.

Đột quỵ có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, nhưng mùa lạnh là giai đoạn rủi ro cao nhất. Việc phòng chống nguy cơ đột quỵ cần bắt đầu từ những thói quen nhỏ: giữ ấm cơ thể, kiểm soát bệnh nền, chế độ ăn uống hợp lý và duy trì lối sống tích cực.
Chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ hôm nay chính là cách tốt nhất để bảo vệ mạng sống của bạn và người thân.